İlişkileri kullanma

Tablo ilişkilerini kullanmaya başlama

Tarayıcınız video desteklemiyor. Microsoft Silverlight, Adobe Flash Player veya Internet Explorer 9’u yükleyin.

İlişkisel veritabanı, gücünü tabloları birleştiren verilerden alır. Öncelikle tablolarınız arasında ilişki oluşturmanız gerekir. Sonra da Access’i kullanarak sorgularda, formlarda ve raporlarda yer alan verileri birleştirmeniz gerekir.

Bir veritabanı için tanımlanan mevcut ilişkilerin tümünü görmek için, bir Access şablonu açıp Veritabanı Araçları sekmesine gidin ve İlişkiler’i seçin.

Not : Boş bir veritabanı açarsanız veya herhangi bir tablo ilişkisi tanımlamadıysanız, Access bir tablo veya sorgu girmenizi ister. İlişki eklemedek için en az iki tabloya ihtiyacınız vardır. Öncelikle tablolarınızın hepsini oluşturmanız önerilir. Daha fazla bilgi edinmek için bkz. Arama Sihirbazı’nı kullanarak ilişki oluşturma ve İlişkiler Bölmesi’ni kullanarak ilişki oluşturma.

İlişkiler görünümünü anlama

İlişkiler görünümündeki çizgiler, tablolar arasındaki bağlantıyı belirtir. Aşağıdaki görüntüde soldaki tablo, üst tablodur. Sağdaki tablo da alt tablodur. Aralarındaki çizgi, verileri eşleştirmek için kullanılan alanları (bu durumda Sipariş Kimliği ve Ürün Kimliği alanları) bağlar.

İlişkiler, üst öğe ve alt öğe alanları arasına çekilen çizgilerle gösterilir.

Çizgiler ve simgeler, tablolarınızın ne şekilde ilişkili olduğunu gösterir:

  • Kalın bir bağlantı çizgisi, bilgi tutarlılığını zorunlu kıldığınızı belirtir. Bu iyi bir şeydir. Bu sayede tüm verileriniz eşitlenmiş durumda kalır.

  • Çizimimizde 1 sayısı, söz konusu tabloda yalnızca tek bir eşleşen kayıt olabileceğini belirtir. Burada gösterilen Siparişler tablosunda yalnızca bir kayıt, başka bir kayıtla eşleşir.

  • ∞ simgesi, çok sayıda kaydın aynı kimliği içerebileceğini belirtir. Burada gösterilen Sipariş Ayrıntıları tablosunda, aynı sipariş birden fazla ürün içerebileceğinden, bir sipariş (sipariş kimliğiyle belirtilen) birden fazla kez bulunabilir.

Tablolar arasındaki ilişki türü

Tablolar arasında üç ilişki türü vardır:

  • Bire bir. Her tablodaki her öğe yalnızca bir kez bulunuyorsa kullanılır. Örneğin, her çalışan yalnızca bir şirket arabası kullanabilir. Daha fazla bilgi için bkz. Bire bir ilişkileri kullanma.

  • Bire çok. Bir tablodaki bir öğenin, başka bir tablodaki birden fazla öğeyle ilişkisi bulunuyorsa kullanılır. Örneğin, her satın alma siparişi birden fazla ürün içerebilir.

  • Çoka çok. Bir tablodaki bir veya birden fazla öğenin, başka bir tablodaki bir ya da birden fazla öğeyle ilişkisi bulunuyorsa kullanılır. Örneğin, her siparişin birden fazla ürünü olabilir ve her ürün birden fazla siparişte bulunabilir. Daha fazla bilgi edinmek için bkz. Çoka çok ilişki oluşturma.

Bire çok ilişkiler

İyi tasarlanmış tablolardaki en yaygın ilişkilerden biri, bire çok ilişkileridir.

Tablolar arasındaki ilişkiler genelde tablolardan birindeki birincil anahtara dayalıdır. Birincil anahtarın, her kaydın benzersiz tanıtıcısı (genellikle sayısaldır) olduğunu unutmayın. İki farklı tablodaki bilgilerin ilişkili olduğunu göstermek için genellikle tablolardan birindeki birincil anahtarı kullanarak bir ilişki oluşturursunuz.

Örneğin, burada gösterilen ilişkide Kişiler tablosundaki her kişinin, birincil anahtar olan bir kimliği (yanındaki bir anahtar simgesiyle belirtilir) vardır. Bu kimlik, Varlıklar tablosundaki Sahip alanında da gösterilir. Bir varlıkla ilişkili kişiye e-posta göndermek için, E-posta Adresi alanındaki değeri alın. Bunu yapmak için, değeri Varlık tablosunun Sahip alanında bulun ve söz konusu kimliği Kişiler tablosunda arayın. Bağlantı çizgisinin bir ucundaki 1 sayısı ile diğer ucundaki ∞ simgesi, bunun bire çok ilişki olduğunu belirtir. Yani bir kişi, çok sayıda varlıkla ilişkili olabilir.

Bir-çok ilişkisi

Bir ilişkiyi düzenleme

Mevcut bir veritabanını değiştiriyorsanız veya veritabanınızı bir şablondan oluşturduysanız, mevcut ilişkileri ihtiyaçlarınızı karşılayacak şekilde düzenleyebilirsiniz.

Not : Üzerinde çalışmak istediğiniz tablolar kullanımdaysa, bunları kullanan tüm açık projelerin yanı sıra tabloları da kapatmanız gerekir.

  1. Veritabanı Araçları > İlişkiler’i seçin.

  2. İki ilişkili tabloyu bağlayan çizgiyi seçin.

    İpucu : İstediğiniz ilişkiyi göremiyorsanız Tasarım sekmesindeki İlişkiler grubunda Tüm İlişkiler’i seçin.

  3. Tasarım sekmesinde İlişkileri Düzenle’yi seçin.

    Tablolar arasındaki mevcut ilişkiyi düzenleme

    Tablo/Sorgu, sol tarafta bulunan üst tablodur (bu örnekte, Müşteriler).

    İlişkili Tablo/Sorgu, alt tablodur (bu örnekte, Siparişler).

    Tablolar İlişkiler görünümünde bu sırada görünmeseler bile iletişim kutusundaki yerleşimleri, tabloları bağlayan çizgilerin yönünü ve ilişkiyi gösterir. Örneğin, ilişkinin bire çok ilişki olması durumunda bu, tek olanın soldaki tablo (üst tablo) ve çok olanın sağdaki tablo (alt tablo) olduğunu gösterir; bu nedenle önemlidir.

  4. Tabloları bağlayan alanları değiştirmek için, gösterilen tabloların altındaki farklı bir alanı seçin. Bu örnekte, Müşteriler tablosundaki Kimlik alanı, Siparişler tablosundaki Müşteri Kimliği alanına bağlanır.

  5. Access’in verilerinizi tablolar arasında eşitleme biçimini değiştirin.

    Bilgi Tutarlılığına Zorla

    Geçersiz verileri önlemek ve tablo ilişkileri arasındaki başvuruları eşitlenmiş halde tutmak için bunu seçin.

    Örneğin, Çalışanlar ve Çalışan Hakları tabloları arasında bire bir ilişki olduğunu varsayalım. Bir çalışan şirketten ayrılırsa ve çalışanı Çalışanlar tablosundan kaldırırsanız, Çalışan Hakları tablosundaki ilişkili çalışan kaydı da silinir.

    Bazı durumlarda, bilgi tutarlılığını zorunlu kılmak anlamlı olmayabilir. Örneğin, Nakliyeciler ve Siparişler tabloları arasında bire çok ilişki olduğunu varsayalım. Siparişler tablosundaki siparişlerle eşleşen bir nakliyeciyi siliyorsunuz. Söz konusu siparişler artık hale gelirler; yani hala bir Nakliyeci Kimliğine sahiplerdir ancak Kimlik, başvurduğu kayıt mevcut olmadığından artık geçerli değildir.

    İlişkili Alanları Art Arda Güncelleştir

    İlişkili alanlardaki verilerin tüm ilişkili alanlarda güncelleştirildiğinden emin olmak için bu seçeneği belirleyin.

    Örneğin, bir nakliyecinin kimliğini değiştirmek istediğinizi varsayalım. Bu seçeneği ayarlayarak Nakliyeci Kimliği’nin yalnızca Nakliyeci tablosunda değil, ayrıca Siparişler tablosu gibi söz konusu Nakliyeci Kimliğini içeren ve bu tabloya bağlı olan diğer tüm tablolarda da güncelleştirilmesini sağlayabilirsiniz.

    İlişkili Kayıtları Art Arda Sil

    Bunu seçip seçmeyeceğiniz, bazı tablolardaki kayıtları diğer tablolardan silinmeleri durumunda bile saklamanız gerekip gerekmediğine bağlıdır.

    Örneğin, bir nakliyeciyi sildiğinizi varsayalım. Bu seçenek belirtilmişse Access, söz konusu nakliyeci tarafından nakledilmiş tüm siparişler dahil olmak üzere (Siparişler tablosundaki), söz konusu Nakliyeci Kimliğine başvuran tüm kayıtları tüm tablolardan siler. Bu seçeneği yalnızca, sipariş geçmişinizin silinmesini istiyorsanız belirtin.

  6. Tablolar arasındaki bir iç birleşimle dış birleşim arasındaki ilişkiyi değiştirmek için Birleşim Türü düğmesini seçin. Daha fazla bilgi için bkz. Dış birleşimlerle sorgu oluşturma.

Tablo ilişkisini silme

Not : Üzerinde çalışmak istediğiniz tablolar kullanımdaysa, bunları kullanan tüm açık projelerin yanı sıra tabloları da kapatmanız gerekir.

Tablo ilişkisini silmek için:

  1. Veritabanı Araçları > İlişkiler’i seçin.

  2. İki ilişkili tabloyu bağlayan çizgiyi seçin.

    İpucu : İstediğiniz ilişkiyi göremiyorsanız Tasarım sekmesindeki İlişkiler grubunda Tüm İlişkiler’i seçin.

  3. Delete tuşunu seçin. İlişkiyi silmek istediğinizi doğrulamanız istenirse Evet’i seçin.

Not : Bir ilişkiyi kaldırdığınızda, bu ilişkinin bilgi tutarlılığı desteğini de (varsa) kaldırmış olursunuz. Bunun sonucunda Access, bire çok ilişkinin çok tarafındaki artık kayıtlara neden olan değişiklikleri önlemeyi durdurur.

Daha fazlasını mı istiyorsunuz?

İlişki oluşturma

Tablo ilişkisini silme

Excel eğitimi

Outlook eğitimi

Veritabanınıza tablo ekledikten sonra, tablolar arasında ilişkiler oluşturabilirsiniz. İlişkiler, verileriniz bölündükten sonra tablolarınız arasında yeniden bağlantı oluşturur, ayrıca sorgularınızı tasarlama biçiminizi ve verilerinizden alacağınız yanıtları da etkiler. Dolayısıyla oldukça önemlidir.

İlişkisel veritabanları, tablolar arasında üç ilişki türü kullanır. Bire çok, çoka çok ve bire bir.

Hangi ilişki türünü kullanacağınız, verilerinize bağlıdır. Bir tablodaki tek bir kayıt, başka bir tablodaki bir veya birden fazla kayıtla ilişkiliyse bu, bire çok ilişkidir.

Örnek veritabanımızda bu tür bir ilişki var. Bir müşteri, bir veya daha fazla telefon numarasına sahip olabilir ve her telefon numarası yalnızca bir müşteriyle ilişkilidir.

A tablosundaki tek bir kayıt, B tablosundaki bir veya birden fazla kayıtla ilişkili olabiliyor ve aynı zamanda B tablosundaki tek bir kayıt da A tablosundaki bir veya birden çok kayıtla ilişkili olabiliyorsa, burada bire çok ilişki vardır.

Çoka çok ilişkileri genellikle, bir siparişin çok sayıda ürün içerebildiği ve bir ürünün birden fazla siparişin parçası olabildiği sipariş izleme veritabanlarında görürsünüz.

Bu tür ilişkileri aynı zamanda, çok sayıda öğrencinin çok sayıda sınıfta bulunabildiği öğrenci veritabanlarında da görürsünüz.

Bir tablodaki tek bir kayıt, başka bir tablodaki tek bir kayıtla ilişkiliyse burada bire bir ilişki vardır. Örneğin, tek bir çalışan, tek bir şirket arabası kullanabilir. Ancak, bire bir ilişkiler o kadar da yaygın olmadığından bununla çok sık karşılaşmayabilirsiniz.

Şimdi, Veritabanı Araçları’nı ve İlişkiler’i seçelim. Bunu yaptığınızda İlişkiler bölmesi açılır. Bu aracı çok sık kullanacaksınız.

İlişkilerinizin çoğunu oluşturup yöneteceğiniz yer burasıdır. Burada tipik bir ilişki görüyorsunuz: Aralarında bir çizgi olan iki tablo. Çizgi, tabloların ilişkili olduğunu gösterir.

Bu, bre çok ilişkidir. Bunu, ilişki çizgisinde BİR sayısı ile SONSUZLUK simgesi olmasından anlıyoruz. Bu simgeler bazı önemli kavramlara işaret eder.

İlk olarak, BİR tarafındaki tablo ÜST tablo, ÇOK tarafındaki tablo ise ALT tablodur.

İkincisi, ilişkilerinizin çoğunda büyük olasılıkla TARAFLAR vardır. Bu durumda, BİR tarafında bir tablonuz ve ÇOK tarafında başka bir tablonuz olur.

Taraflar, sorgularınızı tasarlama yönteminizi etkilediklerinden önemlidir.

Şimdi de ilişki çizgisini ve sonra şeritten İlişkileri Düzenle’yi seçelim.

Verilerinizi etkileyen ve ilişkileri doğru kullanmanıza yardımcı olan üç tane ilişki ayarı vardır: Bilgi tutarlılığı, art arda güncelleştirme ve art arda silme. Ne işe yaradıklarına bakalım.

Bilgi tutarlılığı, iki tablodaki kayıtları eşitler. Verilerinizi güvende tutmanız için önemli bir özellik olduğundan, hemen her durumda bunu ayarlamanız gerekir.

Bilgi tutarlılığını zorladığınızda, Müşteriler tablosunda ad yoksa telefon numarası ekleyemezsiniz. Bu sayede, üst kaydı olmayan veriler, yani ARTIK VERİLER oluşturmanız engellenir.

Örneğin, siparişleri eklenmemiş satış rakamları düşünün. Bilgi tutarlılığı ayarının neden önemli olduğunu görebilirsiniz.

Art arda güncelleştirme ayarı, üst taraftaki tüm değişikliklerin ALT veya ÇOK tarafındaki ilişkili kayıtlara art arda uygulanmasını sağlar.

Örneğin, bir müşterinin adını değiştirmesi durumunda bu değişikliği yalnızca Müşteriler tablosuna girmeniz yeterlidir. İlişkili tüm kayıtlar otomatik olarak değiştirilir.

Art arda silmeler ayarı, verileri silip silemeyeceğinizi denetler. Bu seçeneği belirtmezseniz verileri silemezsiniz. Bu seçeneği belirtirseniz, bir kaydı sildiğinizde Access, söz konusu kayıtla ilgili her şeyi siler.

Örneğin, bir müşteriyi sildiğinizde, müşterinin telefon numaraları da silinir.

Artık verileri, yani müşterisi olmayan telefon numaralarını önlediğinden bu ayarı kullanmanız önerilir. Öte yandan, iş kurallarınızın verileri silmenizi engelliyor olabileceğini de göz önünde bulundurmanız gerekir. İş kurallarınız, veritabanı tasarımınızda önemli rol oynayabilir.

Artık, Access İlişkiler bölmesiyle çalışma ve Access veritabanınızla daha verimli çalışmanızı sağlayan ilişki ayarları gibi tablo ilişkisi konuları hakkında bilgi sahibisiniz.

Yeteneklerinizi geliştirin
Eğitimleri keşfedin
Yeni özellikleri ilk olarak siz edinin
Office Insider Programına Katılın

Bu bilgi yararlı oldu mu?

Görüşleriniz için teşekkür ederiz!

Geri bildiriminiz için teşekkürler! Office destek temsilcilerimizden biriyle görüşmeniz yararlı olabilir.

×