İfade söz dizimi kılavuzu

Microsoft Access'i kullanırken, doğrudan verilerinizin içinde yer almayan değerlerle çalışmanız gereken durumlarla karşılaşırsınız. Örneğin, bir siparişin satış vergisini veya siparişin kendi toplam değerini hesaplamanız gerekebilir. İfadeleri kullanarak bu değerleri hesaplayabilirsiniz.

İfadeleri kullanmak için, önce düzgün söz dizimini kullanarak bunları yazmanız gerekir. Söz dizimi, ifadedeki sözcüklerin ve simgelerin doğru bir şekilde bir araya getirilmesini sağlayan kurallar kümesidir.

Şöyle düşünün: Access'in bir şey yapmasını istediğinizde, onun dilinden konuşmalısınız. Örneğin, Access'e "Müşteriler tablosunun DoğumTarihi alanına bak ve bana müşterinin doğum yılını söyle" demek istediğinizi varsayalım. Bu ifadeyi şöyle yazabilirsiniz: DatePart("yyyy",[Müşteriler]![DoğumTarihi]). Bu ifade DatePart işleviyle iki bağımsız değişkenden ("yyyy," ve [Müşteriler]![DoğumTarihi]) oluşur.

Şimdi bu ifadeyi daha ayrıntılı inceleyelim.

İfade örneği

1. DatePart, tarihi inceleyen ve belirli bir bölümünü döndüren bir işlevdir.

İpucu : Access 2010'dan başlayarak, İfade Oluşturucusu'nun IntelliSense'i vardır ve bu sayede ifadenize hangi bağımsız değişkenlerin gerektiğini görebilirsiniz.

2. Aralık bağımsız değişkeni Access'e tarihin hangi bölümünün döndürüleceğini söyler; bu örnekte, "yyyy" Access'e tarihin yalnızca yıl bölümünün döndürülmesini istediğinizi söyler.

3. Tarih bağımsız değişkeni Access'e tarih değeri için nereye bakacağını söyler; bu örnekte, [Müşteriler]![DoğumTarihi] Access'e Müşteriler tablosunun DoğumTarihi alanındaki tarihe bakmasını söyler.

Sizin de gördüğünüz gibi, Access'in ifadelerde kullandığı dili okuması başlangıçta biraz zordur. İfade söz dizimi iyi anlaşıldığında ve biraz da alıştırma yapıldığında çok daha kolaylaşır.

İfadeleri yazma denemelerine başlamadan önce anlamanız gereken birkaç önemli kavram vardır. Bu makalede, düzgün bir söz dizimi kullanmak için anlamanız gereken kavramlar tanıtılır ve ifadelerde kullanılan söz dizimi açıklanır.

Yapılandırılmış Sorgu Dili (SQL) söz dizimi bu makalenin kapsamı dışındadır ve bu makalenin Visual Basic for Applications (VBA) söz dizimi için kılavuz olarak kullanılması hedeflenmemiştir.

Bu makalede

Giriş

Nesneler, koleksiyonlar ve özellikler

Tanımlayıcılar

İşlevler, işleçler ve sabitler

Giriş

İfade oluşturmak için, işlevleri, işleçleri ve sabitleri kullanarak tanımlayıcıları bir araya getirirsiniz. Geçerli bir ifade en az bir işlev veya en az bir tanımlayıcı içermelidir ve sabitler veya işleçler de içerebilir. Ayrıca bir ifadeyi başka bir ifadenin parçası olarak, genelde bir işlevin bağımsız değişkeni olarak da kullanabilirsiniz.

  • ifadelerdeki tanımlayıcılar    İfadedeki bir tanımlayıcının genel olarak biçimi şöyle olur: [Koleksiyon adı]![Nesne adı].[Özellik adı].

    Not : Tanımlayıcının, yalnızca ifadeniz bağlamında benzersiz olmasını sağlayacak kadar olan bölümlerini belirtmeniz gerekir. Tanımlayıcının [Nesne adı] biçiminde olması az görülen bir durum değildir.

  • İfadelerdeki işlevler    İşlev kullanan bir ifadenin genel olarak biçimi şöyle olur: İşlev(bağımsız değişken, bağımsız değişken). Burada, bağımsız değişkenlerden biri çoğunlukla bir tanımlayıcı veya ifadedir.

    Not : Bazı işlevlere bağımsız değişken gerekmez.

    Belirli bir işlevi kullanmadan önce, o işlevin söz dizimi hakkında bilgiler için ilgili Yardım konusunu gözden geçirin.

  • İfadelerdeki işleçler    İşleç kullanan bir ifadenin genel olarak biçimi şöyle olur: Tanımlayıcı işleç tanımlayıcı. İşleçler bölümündeki tablolarda ayrıntılarıyla gösterildiği gibi, bu biçimin bazı özel durumları vardır.

  • İfadelerdeki sabitler    Sabit kullanan bir ifadenin genel olarak biçimi şöyle olur: Tanımlayıcı karşılaştırma_işleci sabit.

Sayfanın Başı

Nesneler, koleksiyonlar ve özellikler

Access veritabanındaki tüm tablolar, sorgular, formlar, raporlar ve alanlar tek tek nesneler olarak bilinir. Her nesnenin bir adı vardır. Microsoft Office Access Kişiler şablonundan oluşturulan veritabanındaki Kişiler tablosu gibi, bazı nesneler zaten adlandırılmıştır. Yeni nesne oluşturduğunuzda, ona bir ad verirsiniz.

Belirli bir nesne türünün tüm üyelerinden oluşan küme koleksiyon olarak bilinir. Örneğin, veritabanındaki tüm tablolar kümesi bir koleksiyondur. Veritabanınızda bir koleksiyonun üyesi olan bazı nesnelerin kendileri de başka nesneler içeren koleksiyonlar olabilir. Örneğin, tablo nesnesi alan nesneleri içeren bir koleksiyondur.

Nesnelerin, karakteristiklerini açıklayan ve bunları değiştirmek için bir yol sağlayan özellikleri vardır. Örneğin sorgu nesnesinin, çalıştırdığınızda nasıl görüneceğini hem açıklayan hem de belirtmenize olanak tanıyan bir Varsayılan Görünüm özelliği vardır.

Aşağıdaki diyagramda koleksiyonlar, nesneler ve özellikler arasındaki ilişki çizilmiştir:

Koleksiyonların nesneler ve özelliklerle ilişkileri

1. Koleksiyon

2. Nesne

3. Özellik

Sayfanın Başı

Tanımlayıcılar

İfadede nesne, koleksiyon veya özellik kullandığınızda, bu öğeye başvurmak için tanımlayıcı kullanırsınız. Tanımlayıcı, tanımladığınız öğenin adını ve bir de ait olduğu öğenin adını içerir. Örneğin, bir alanın tanımlayıcısı alanın adını ve bu alanın ait olduğu tablonun adını içerir. Bu tür bir tanımlayıcı örneği, önceki ifade örneğinde bulunabilir: [Müşteriler]![DoğumTarihi].

Bazı durumlarda, öğenin adı kendi başına bir tanımlayıcı işlevi görür. Öğenin adı, oluşturduğunuz ifade bağlamında benzersiz olduğunda bu durum geçerlidir. Tanımlayıcının kalan kısmı bağlam tarafından örtük olarak belirtilir. Örneğin, tek bir tablo kullanan bir sorgu tasarlıyorsanız tek başına alan adları tanımlayıcı işlevi görür, çünkü tablodaki alan adlarının o tablo içinde benzersiz olması gerekir. Tek tablo kullandığınız için, sorguda bir alana başvurmak için kullandığınız her tanımlayıcıda tablo adı örtük olarak belirtilir.

Başka durumlarda, başvurunun çalışması için tanımlayıcının bölümlerini açıkça belirtmeniz gerekir. Tanımlayıcı ifade bağlamında benzersiz olmadığında bu durum geçerlidir. Bir belirsizlik olması durumunda, tanımlayıcının bağlamda benzersiz olması için yeteri kadar parçasını açıkça belirtmelisiniz. Örneğin, biri Ürünler, diğeri ise Siparişler adlı iki tablo kullanan bir sorgu tasarladığınızı ve her iki tabloda da ÜrünKimliği adlı bir alanın bulunduğunu varsayalım. Böyle bir durumda, sorguda iki ÜrünKimliği alanından birine başvurmak için kullandığınız tanımlayıcı, alanı adının yanı sıra tablo adını da içermelidir (örneğin, [Ürünler]![ÜrünKimliği].

Tanımlayıcı işleçleri    Tanımlayıcıda kullanabileceğiniz üç işleç vardır.

  • Ünlem işleci (!)

  • Nokta işleci (!)

  • Köşeli ayraç işleci ([ ])

Bu işleçleri, tanımlayıcının her parçasını köşeli ayraç içine alarak ve ardından bunları ünlem veya nokta işleciyle birleştirerek kullanırsınız. Örneğin, Çalışanlar adlı tablodaki Soyadı adlı alanın tanımlayıcısı, [Çalışanlar]![Soyadı] olarak gösterilebilir. Ünlem işleci Access'e, izleyen öğenin ünlem işlecinden önce gelen koleksiyona ait bir nesne olduğunu söyler. Bu örnekte [Soyadı], kendisi de bir tablo nesnesi olan [Çalışanlar] koleksiyonuna ait bir alan nesnesidir.

Not : Net olarak söylemek gerekirse, bir tanımlayıcıyı veya kısmi tanımlayıcıyı her zaman köşeli ayraç içine almanız gerekmez. Tanımlayıcıda boşluk veya başka özel karakter yoksa, Access ifadeyi okurken köşeli ayraçları otomatik olarak ekler. Bununla birlikte, köşeli ayraçları sizin yazmanız iyi bir yöntemdir çünkü hata yapmaktan kaçınmanıza yardımcı olacağı gibi, ifadenin belirli bir parçasının tanımlayıcı olduğuna ilişkin görsel ipucu da sağlar.

Sayfanın Başı

İşlevler, işleçler ve sabitler

İfade oluşturmak için tanımlayıcılardan fazlasına ihtiyacınız vardır; herhangi bir tür eylem gerçekleştirmeniz de gerekir. İfadede eylem gerçekleştirmek için işlevleri, işleçleri ve sabitleri kullanırsınız.

İşlevler

İşlev, ifadede kullanabildiğiniz bir yordamdır. Date gibi bazı işlevlerin çalışması için herhangi bir giriş gerekmez. Öte yandan işlevlerin çoğuna giriş gerekir ve bu girişler bağımsız değişkenler olarak adlandırılır. Bu makalenin başındaki örnekte, DatePart işlevi iki bağımsız değişken kullanır: aralık bağımsız değişkeni ("yyyy" değeriyle) ve tarih bağımsız değişkeni ([Müşteriler]![DoğumTarihi] değeriyle). DatePart işlevine en azından bu iki bağımsız değişken (aralık ve tarih) gerekir ama bu işlev dört bağımsız değişkene kadar kabul edebilir.

Not : İşlevin birden çok bağımsız değişkeni olduğunda, bu bağımsız değişkenler virgülle birbirinden ayrılır.

Aşağıdaki listede, ifadelerde yaygın olarak kullanılan bazı işlevler gösterilir. Her işlevde kullandığınız söz dizimi hakkında daha fazla bilgi edinmek için o işlevin bağlantısına tıklayın.

  • Date Date işlevi, ifadeye geçerli sistem tarihini eklemek için kullanılır. Çoğunlukla Format işleviyle birlikte kullanılır ve tarih/saat verileri içeren alanlar için alan tanımlayıcılarıyla birlikte de kullanılır.

  • DatePart DatePart işlevi, tarihin bir parçasını saptamak veya ayıklamak için kullanılır. Genellikle bu tarih bir alan tanımlayıcısından elde edilir, ama bazı durumlarda başka bir işlevden (Date gibi) döndürülen tarih değeri de olabilir.

  • DateDiff DateDiff işlevi iki tarih arasındaki farkı, çoğunlukla bir alan tanımlayıcısından elde edilen tarihle Date işlevi kullanılarak elde edilen tarih arasındaki farkı saptamak için kullanılır.

  • Format Format işlevi, tanımlayıcıya biçim uygulamak ve ayrıca başka bir işlevin sonuçlarına biçim uygulamak için kullanılır.

  • IIf IIf işlevi ifadenin doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu değerlendirmek, ardından ifade doğru olarak değerlendirilirse belirtilen bir değeri ve ifade yanlış olarak değerlendirilirse belirtilen başka bir değeri döndürmek için kullanılır.

  • InStr InStr işlevi, dize içinde bir karakterin veya başka bir dizenin konumunu aramak için kullanılır. Arama yapılan dize çoğunlukla bir alan tanımlayıcısından elde edilir.

  • Left, Mid ve Right Bu işlevler, en soldaki karakterden (Left), ortada belirli bir konumdan (Mid) veya en sağdaki karakterden (Right) başlayarak bir dizeden karakterleri ayıklamak için kullanılır. Bunlar yaygın olarak InStr işleviyle birlikte kullanılır. Bu işlevlerin karakterleri ayıkladığı dize çoğunlukla bir alan tanımlayıcısından elde edilir.

Kategorilere ayrılmış bir işlev listesi için, İşlevler (kategoriye göre düzenlenmiş) makalesine bakın.

İşleçler

İşleç, ifadenin diğer öğeleri arasındaki belirli bir aritmetik veya mantıksal ilişkiyi gösteren bir sözcük veya simgedir. İşleçler şunlar olabilir:

  • Aritmetik, artı işareti (+) gibi.

  • Karşılaştırma işleçleri, eşittir işareti (=) gibi.

  • Mantıksal işleçler, Not gibi.

İşleçler genel olarak iki tanımlayıcı arasındaki ilişkiyi göstermek için kullanılır. Aşağıdaki tablolarda, Access ifadelerinde kullanabileceğiniz işleçler açıklanır.

Aritmetik işleçler    

İki veya daha çok sayıdan bir değeri hesaplamak veya bir sayının pozitif olan değerini negatife dönüştürmek için aritmetik işleçleri kullanırsınız.

İşleç

Amaç

Örnek

+

İki sayının toplamını alır.

[AltToplam]+[SatışVergisi]

-

İki sayı arasındaki farkı bulur veya sayının negatif değerini gösterir.

[Fiyat]-[İndirim]

*

İki sayının çarpımını alır.

[Miktar]*[Fiyat]

/

İlk sayıyı ikinci sayıya böler.

[Toplam]/[ÖğeSayısı]

\

Her iki sayıyı da tamsayıya yuvarlar, ilk sayıyı ikinci sayıya böler ve sonucu keserek tamsayı değerini gösterir.

[Kayıtlı]\[Odalar]

Mod

İlk sayıyı ikinci sayıya böler ve yalnızca kalan değeri döndürür.

[Kayıtlı] Mod [Odalar]

^

Sayıyı bir üsse yükseltir.

Sayı ^ Üs

Karşılaştırma işleçleri    

Karşılaştırma işleçlerini, değerleri karşılaştırmak ve doğru, yanlış veya Null (bilinmeyen değer) bir sonuç döndürülmesini sağlamak için kullanırsınız.

İşleç

Amaç

<

İlk değerin ikinci değerden küçük olup olmadığını belirler.

<=

İlk değerin ikinci değerden küçük veya ona eşit olup olmadığını belirler.

>

İlk değerin ikinci değerden büyük olup olmadığını belirler.

>=

İlk değerin ikinci değerden büyük veya ona eşit olup olmadığını belirler.

=

İlk değerin ikinci değere eşit olup olmadığını belirler.

<>

İlk değerin ikinci değere eşit olmadığının doğru olup olmadığını belirler.

Her durumda, ilk değer veya ikinci değer Null olduğunda, sonuç da Null olur. Null bilinmeyen bir değeri temsil ettiğinden, bir Null değerle yapılan karşılaştırmaların sonucu da bilinmez.

Mantıksal işleçler    

Mantıksal işleçleri, iki değeri birleştirmek ve doğru, yanlış veya Null sonucunun döndürülmesini sağlamak için kullanırsınız. Mantıksal işleçlere Boole işleçleri adı verildiğini de görebilirsiniz.

İşleç

Kullanım

Açıklama

And

İfade1 And İfade2

Hem İfade1 hem de İfade2 doğru olduğunda, doğrudur.

Or

İfade1 Or İfade2

İfade1 veya İfade2'den herhangi biri doğru olduğunda, doğrudur.

Eqv

İfade1 Eqv İfade2

Hem İfade1 hem de İfade2 doğru olduğunda veya hem İfade1 hem de İfade2 yanlış olduğunda, doğrudur.

Not

Not İfade

İfade doğru olmadığında, doğrudur.

Xor

İfade1 Xor İfade2

İfade1 ve İfade2'den yalnızca biri doğru olduğunda, doğrudur.

Birleştirme işleçleri    

İki metin değerini tek bir dizede bir araya getirmek için birleştirme işleçlerini kullanırsınız.

İşleç

Kullanım

Açıklama

&

dize1 & dize2

İki dizeyi birleştirerek tek bir dize oluşturur.

+

dize1 + dize2

Tek bir dize oluşturmak için iki dizeyi birleştirir ve null değerleri yayar.

Özel işleçler    

Özel işleçleri aşağıdaki tabloda açıklandığı gibi kullanırsınız.

İşleç

Açıklama

Daha Fazla Bilgi İçin

Is Null veya Is Not Null

Bir değerin Null olduğunu veya Null olmadığını belirler.

Like "desen"

Dize değerlerini, ? ve * joker işleçlerini kullanarak eşleştirir.

Like İşleci

Between değer1 And değer2

Sayısal bir değerin veya tarih değerinin aralık içinde yer alıp almadığını belirler.

Between...And İşleci

In(dize1,dize2...)

Dize değerinin bir dize değerleri kümesi içinde yer alıp almadığını belirler.

In İşleci

Sabitler

Sabit, ifadede kullanılabilen ve değişmeyen bilinen bir değerdir. Access'te yaygın olarak kullanılan dört sabit vardır:

  • True    Mantıksal olarak doğru olan bir şeyi gösterir.

  • False    Mantıksal olarak yanlış olan bir şeyi gösterir.

  • Null    Bilinen bir değer olmaması durumunu gösterir.

  • "" (boş dize)    Boş olduğu bilinen bir değeri gösterir.

Sabitler, işlevin bağımsız değişkenleri olarak kullanılabileceği gibi, ifadede ölçütün bir parçası olarak da kullanılabilir. Örneğin, sorguda bir sütuna ilişkin ölçütün bir parçası olarak boş dize sabiti ("") kullanarak o sütunun alan değerlerini hesaplayabilirsiniz. Bu durumda ölçüt olarak şunu girebilirsiniz: <>"". Bu örnekte, <> bir işleç ve "" bir sabittir. Birlikte kullanıldığında, uygulandığı tanımlayıcının boş dizeyle karşılaştırılması gerektiğini belirtir. Tanımlayıcının değeri boş dize dışında herhangi bir değer olduğunda, ifade doğru sonucunu döndürür.

Not : Null sabitini kullanırken dikkatli olun. Çoğu durumda, Null sabitinin bir karşılaştırma işleciyle birlikte kullanılması hata sonucu verecektir. İfadede bir değeri Null ile karşılaştırmak isterseniz, Is Null veya Is Not Null işlecini kullanın.

İfadeleri kullanma hakkında daha fazla bilgi için, İfade oluşturma makalesine bakın.

Sayfanın Başı

Yeteneklerinizi geliştirin
Eğitimleri keşfedin
Yeni özellikleri ilk olarak siz edinin
Office Insider Programına Katılın

Bu bilgi yararlı oldu mu?

Görüşleriniz için teşekkür ederiz!

Geri bildiriminiz için teşekkürler! Office destek temsilcilerimizden biriyle görüşmeniz yararlı olabilir.

×