Çevrimiçi Analitik İşleme'ye (OLAP) genel bakış

Önemli : Bu makale makine çevisidir. Bkz. yasal uyarı. Bu makalenin İngilizce sürümüne buradan ulaşabilirsiniz.

Çevrimiçi Analitik İşleme (OLAP), geniş çaplı iş veritabanlarını düzenlemek ve karar destek sistemini desteklemek için kullanılan bir teknolojidir. OLAP veritabanları bir veya daha fazla küpe ayrılmıştır ve her küp, size gereken Özet Tablo raporlarını ve Özet Grafik raporlarını oluşturmanın ve kullanmanın daha kolay olması için bir küp yöneticisi tarafından veri alma ve çözümleme şeklinize uyacak şekilde düzenlenmiş ve tasarlanmıştır.

Bu makalede

İş Zekası nedir?

Çevrimiçi çözümsel işleme (OLAP) nedir?

Excel'de OLAP özellikleri

OLAP veri kaynaklarına erişim için gereken yazılım bileşenleri

OLAP ve OLAP olmayan kaynak verileri arasındaki özellik farkları

Karar destek sistemi nedir?

Bir iş çözümleyicisi iş hayatında genellikle resmin tamamına hakim olmak, veri birikimlerine dayanan daha geniş eğilimleri görmek ve bu eğilimlerin ne kadar değişkenle kırıldığını görmek ister. Karar destek sistemi, bir OLAP veritabanından veri çıkarma ve ardından bu veriyi, iş kararlarını konuya hakim biçimde almak ve harekete geçmek için kullanabileceğiniz bilgiler elde etmek üzere çözümleme işlemidir. Örneğin, OLAP ve karar destek sistemi, iş verileriyle ilgili şu tür soruları cevaplandırmaya yardımcı olur:

  • 2007 için tüm ürünlerin toplam satışları 2006'nın toplam satışlarına kıyasla ne durumda?

  • Bugüne kadar olan karımız geçen beş yılın aynı dönemine kıyasla ne durumda?

  • 35 yaşın üstündeki müşteriler geçen yıl ne kadar para harcadı ve bu davranış zaman içinde nasıl değişti?

  • Geçen yılın aynı ayına karşılık bu ay iki belirli ülkede/bölgede kaç ürün satıldı?

  • Her bir müşteri yaş grubu için ürün kategorisine göre kar dağılımı (hem marj yüzdesi hem de toplam) nedir?

  • Üst ve alt satış temsilcilerini, dağıtıcıları, satıcıları, müşterileri veya ortakları bulma.

Sayfanın Başı

Çevrimiçi Analitik İşleme (OLAP) nedir?

Çevrimiçi Analitik İşleme (OLAP) veritabanları karar destek sorgularını kolaylaştırır. OLAP, işlemleri işlemek yerine sorgulama ve raporlama için en iyi duruma getirilmiş bir veritabanı teknolojisidir. OLAP'ın kaynak verileri, yaygın olarak veri depolarında depolanan Çevrimiçi İşlem İşleme (OLTP) veritabanlarıdır. OLAP verileri bu geçmiş verilerinden türer ve karmaşık çözümlemelere izin veren yapılar halinde derlenir. OLAP verileri hiyerarşik olarak da düzenlenir ve tablo yerine küplerde depolanır. ÇözümIenecek verilere hızlı erişim sağlamak için çok boyutlu yapılar kullanan karmaşık bir teknolojidir. Bu düzenleme, Özet Tablo raporu veya Özet Grafik raporunun, tüm ülke veya bölgedeki toplam satışlar gibi yüksek düzeyde özetleri görüntülemesini, buna ek olarak satışların bölgelere göre güçlü mü, yoksa zayıf mı olduğu konularında da ayrıntı görüntülemesini kolaylaştırır.

OLAP veritabanları veri alımını hızlandırmak için düzenlenmiştir. OLAP sunucusu Microsoft Office Excel'e göre daha çok özetlenen değer hesapladığından, Özet Tablo veya Özet Grafik raporu oluşturduğunuzda veya raporu değiştirirken Excel'e daha az bilgi gönderilmesi gerekir. Bu yaklaşım, verilerin alışılmış bir veritabanında düzenlenmesine göre daha büyük miktarda kaynak verilerle çalışabilmenizi sağlar, oysa Excel tüm kayıtları tek tek alır ve ardından özetlenen değerleri hesaplar.

OLAP veritabanları iki temel veri türü içerir: konuya hakim biçimde iş kararları almak için kullandığınız sayısal veriler, miktarlar ve ortalamalar olan ölçüler ve bu ölçüleri düzenlemek için kullandığınız kategoriler olan boyutlar. OLAP veritabanları, verileri çözümlemek için bildiğiniz kategorileri kullanarak verileri pek çok ayrıntı düzeyiyle düzenlemenize yardımcı olur.

Aşağıdaki bölümlerde, her bileşenin daha ayrıntılı açıklanmaktadır:

Küp     Ölçüleri, çözümlemek istediğiniz boyutların her birinin düzey ve hiyerarşilerine göre derleyen bir veri yapısıdır. Küpler; zaman, coğrafya ve ürün türü gibi çeşitli boyutları satış veya stok rakamları gibi özet verilerle birleştirir. Küpler, matematikte bildiğimiz anlamda birer "küp" değildirler, çünkü eşit kenarlara sahip olmaları gerekmez. Ancak, karmaşık bir kavram için yerinde bir benzetme olduğunu söyleyebiliriz.

Ölçü     Bir küpte bulunan ve küpün bulgu tablosundaki bir sütunu temel alan değerler kümesidir ve genellikle sayısal değerler halindedir. Ölçüler, küpteki önceden işlenmiş, derlenmiş ve çözümlenmiş merkezi değerlerdir. Yaygın örnekler arasında satış, kar, gelir ve maliyet sayılabilir.

Üye     Bir öğe verilerini bir veya daha çok tekrarı temsil eden bir hiyerarşide. Üye benzersiz veya benzersiz olmayan olabilir. Örneğin, Ocak olabileceğinden birden çok zaman boyutunda bir Ocak bir yıldan daha uzun veri içeriyorsa ay düzeyini benzersiz olmayan üyeleri temsil eder; oysa ki 2007 ve 2008 benzersiz bir zaman boyutu yıl düzeyini üyeleri temsil.

Hesaplanan üye     Değeri çalışma esnasında ifade kullanılarak hesaplanan boyut üyesidir. Hesaplanan üye değerleri diğer üyelerin değerlerinden türetilebilir. Örneğin, Kar hesaplanan üyesi, Maliyetler üyesinin değerini Satışlar üyesinin değerinden çıkararak belirlenebilir.

Boyut     Bir küpte, kullanıcının anladığı ve veri çözümleme için temel olarak kullandığı düzenlenen bir veya daha fazla düzey hiyerarşileri grubudur. Örneğin bir coğrafya boyutu Ülke/Bölge, İl/İlçe ve Şehir için düzey içerebilir. Ya da bir zaman boyutu yıl, çeyrek, ay ve gün için hiyerarşi düzeyleri içerebilir. Özet Tablo raporu veya Özet Grafik raporunda, her hiyerarşi, daha düşük veya daha yüksek düzeyleri göstermek için genişletebileceğiniz ve daraltabileceğiniz alanlar kümesi haline gelir.

Hiyerarşi     Boyutun üyelerini, her üyenin bir üst üyesi ve sıfır veya daha fazla alt üyesi olacak şekilde düzenleyen mantıksal ağaç yapısıdır. Alt öğe, geçerli üyeyle doğrudan ilgili bir hiyerarşide bir sonraki alt düzeyin bir üyesidir. Örneğin Çeyrek, Ay ve Gün düzeylerini içeren bir Zaman hiyerarşisinde Ocak Çyr1'in alt öğesidir. Üst öğe, geçerli üyeyle doğrudan ilgili bir hiyerarşide bir sonraki üst düzeyin bir üyesidir. Üst değer genellikle bütün alt öğelerin değerlerinin birleşimidir. Örneğin; Çeyrek, Ay ve Gün düzeylerini içeren bir Zaman hiyerarşisinde, Çyr1 Ocak'ın üst öğesidir.

Düzey     Bir hiyerarşi içinde, veriler alt ve üst ayrıntı düzeyleri olarak düzenlenebilir. Örnek olarak Zaman hiyerarşisinde Yıl, Çeyrek, Ay ve Gün düzeyleri verilebilir.

Sayfanın Başı

Excel'deki OLAP özellikleri

Alma OLAP verileri     Diğer dış veri kaynaklarına yaptığınız gibi OLAP veri kaynaklarına bağlanabilir. Microsoft SQL Server OLAP Services sürüm 7.0, Microsoft SQL Server Analysis Services sürümü ile 2000 ve Microsoft SQL Server Analysis Services sürüm 2005, Microsoft OLAP sunucusu çarpımlarının oluşturulan veritabanları ile çalışabilirsiniz. Excel OLAP için OLE DB ile uyumlu üçüncü taraf OLAP ürünleri de çalışabilirsiniz.

Yalnızca bir PivotTable veya PivotChart raporu veya dönüştürülmüş bir PivotTable raporundan, ancak bir çalışma sayfası işlevindeki değil olarak dış veri aralığıbir OLAP verileri görüntüleyebilirsiniz. OLAP PivotTable raporları ve PivotChart raporları rapor şablonlarına kaydedebilir ve OLAP sorguları için OLAP veritabanlarına bağlanmak için Office veri bağlantısı (ODC) dosyaları (.odc) oluşturabilirsiniz. ODC dosyasını açtığınızda, Excel, düzenlemeniz için için hazır olan boş bir PivotTable raporu görüntüler.

Çevrimdışı kullanım için küp dosyası oluşturma     OLAP sunucu veritabanından veri alt kümesi ile çevrimdışı küp dosyası (.cub) oluşturabilirsiniz. Çevrimdışı küp dosyalarını ağınıza bağlı olmadığınızda OLAP verileriyle çalışabilmek için kullanın. Küp, Özet Tablo raporunda veya Özet Grafik raporunda daha büyük miktarlarda veriyle çalışabilmenizi ve verileri daha hızlı almanızı sağlar. Yalnızca bu özelliği destekleyen Microsoft SQL Analysis Services Server sürüm 2005 gibi bir OLAP sağlayıcı kullanıyorsanız küp dosyaları oluşturabilirsiniz.

Sunucu eylemleri     Bir sunucu eylemi OLAP küp yönetici küp üye kullanan bir sunucuda tanımlayın veya küp ayrıntılarını elde etmek için veya bir tarayıcı gibi başka bir uygulama başlatmak için bir sorgu içine bir parametre olarak ölçmek bir isteğe bağlıdır, ancak yararlı özelliğidir. Excel URL, rapor, satır, detay aracılığıyla ve Genişlet için ayrıntı sunucu eylemlerini destekler, ancak özel, bildirimi ve Dataset desteklemez. Daha fazla bilgi için bkz: Özet Tablo raporunda OLAP sunucu eylemi gerçekleştirme .

KPI'ları     KPI "durumu dahil olmak üzere ana performans göstergeleri" izlemenize olanak tanıyan sunucuda tanımladığınız özel hesaplanan ölçüsüdür (geçerli değeri belirli bir number? karşılıyor mu) ve eğilim (ne time? değerdir). Bunlar görüntülendiğinde, sunucu durum düzeyleri (örneğin, Durdur light simgesi) veya olup olmadığı bir değer yukarı veya aşağı (tek yönlü ok simgesi gibi) popüler üstünde veya altında belirtmek için ayarlanır yeni Excel simgesini benzer ilgili simgeler gönderebilirsiniz.

Sunucu biçimlendirme     Küp yöneticileri, biçimlendirmesini, yazı tipi biçimlendirme ve şirket standart iş kural olarak tayin koşullu biçimlendirme kuralları renkle Ölçümler ve hesaplanan üyeler oluşturabilirsiniz. Örneğin, kar için bir sunucu biçimi bir sayı biçimi bir para birimi değeri 30. 000'den küçük olursa büyüktür veya eşittir 30. 000 ve kırmızı değeriyse, yeşil bir hücre rengi ve değeri 30. 000'den küçük olursa kalın ve normal bir yazı tipi stilini değerinden büyük veya 30. 000'e eşit olabilir. Daha fazla bilgi için Düzen ve biçim PivotTable raporunun tasarlamabakın.

Office görüntüleme dili     Küp Yöneticisi, Özet Tablo bilgilerini başka bir dilde görmesi gereken kullanıcılar için sunucudaki veri ve hataların çevirilerini tanımlayabilir. Bu özellik, bir dosya bağlantısı özelliği olarak tanımlanır ve kullanıcının bilgisayarının ülke/bölge ayarı, görüntü diline karşılık gelmelidir.

Sayfanın Başı

OLAP veri kaynaklarına erişmek için gereken yazılım bileşenleri

Bir OLAP sağlayıcı     OLAP veri kaynakları için Excel ayarlamak için aşağıdaki OLAP sağlayıcılarından biri gerekir:

  • Microsoft OLAP sağlayıcısı     Excel, Microsoft SQL Server OLAP Services sürüm 7.0, Microsoft SQL Server OLAP Services sürüm 2000 (8.0) ve Microsoft SQL Server Analysis Services sürüm 2005 (9.0) ile oluşturulmuş veritabanlarına erişmek için size gereken veri kaynağı sürücüsü ve istemci yazılımını içerir.

  • Üçüncü parti OLAP ürün sağlayıcıları       Diğer OLAP ürünleri için, ek sürücü ve istemci yazılımı yüklemeniz gerekir. OLAP verileriyle çalışmak üzere Excel özelliklerini kullanmak için üçüncü parti ürününün OLAP standardı için OLE-DB'ye uyması ve Microsoft Office uyumlu olması gerekir. Üçüncü parti OLAP ürün sağlayıcısını yükleme ve kullanma hakkındaki bilgiler için, sistem yöneticinize veya OLAP ürününüzü aldığınız satıcıya başvurun.

Sunucu veritabanları ve küp dosyaları     Excel OLAP istemci yazılımı iki tür OLAP veritabanı için bağlantıyı destekler. Bir OLAP sunucusundaki veritabanı ağınızda kullanılabiliyorsa, kaynak verilerini doğrudan buradan alabilirsiniz. OLAP verilerini içeren bir çevrimdışı küp dosyası veya küp tanımı dosyanız varsa, bu dosyaya bağlanabilir ve bu dosyadaki kaynak verileri alabilirsiniz.

Veri kaynakları     Veri kaynağı, OLAP veritabanındaki veya çevrimdışı küp dosyasındaki tüm verilere erişmenize olanak sağlar. OLAP veri kaynağı oluşturduktan sonra, raporlar için bu kaynağı temel alabilir; OLAP verilerini Excel'e Özet Tablo raporu veya Özet Grafik raporu ya da Özet Tablo raporundan dönüştürülen çalışma sayfası fonksiyonu biçiminde döndürebilirsiniz.

Microsoft Query     Microsoft SQL veya Microsoft Access gibi bir dış veritabanından veri almak için sorgu kullanabilirsiniz. Bir küp dosyasına bağlı olan bir OLAP PivotTable veri almak için sorgu kullanma gerekmez. Daha fazla bilgi için Dış verileri almak için Microsoft Query kullanmakonusuna bakın.

Sayfanın Başı

OLAP ve OLAP olmayan kaynak veriler arasındaki özellik farkları

Hem OLAP kaynak veriler, hem de başka tür kaynak verilerinden alınan Özet Tablo raporları ve Özet Grafik raporlarıyla çalışıyorsanız, bazı özelliklerde farklılıklar olduğunu görürsünüz.

Veri alma     OLAP sunucusu yeni verileri Excel'e raporunun düzenini her değiştirdiğinizde döndürür. Diğer dış kaynak veri türleri olan tüm kaynak verilerini aynı anda sorgu veya farklı bir rapor filtresi alanı öğeleri görüntülediğinizde sorgulamak için seçenekleri ayarlayabilirsiniz. Ayrıca, raporu yenilemek için birkaç başka seçeneğiniz de vardır.

OLAP kaynak verilerini temel alan raporlarda rapor filtre alanı ayarları ve arka plan sorgusu kullanılamaz; bellek kullanımını en iyi duruma getirme seçeneği ise yoktur.

Not : OLEDB veri kaynaklarında ve bir hücre aralığını temel alan Özet Tablo raporlarında bellek durumunu en iyi duruma getirme ayarı yoktur.

Alan türleri    OLAP kaynak verileri, boyut alanları yalnızca (seri) satır, sütun (kategori) veya sayfa alanları kullanılabilir. Ölçü Birimi alanları yalnızca değer alanları kullanılabilir. Diğer kaynak veri türleri için tüm alanları raporunun herhangi bir bölümünde kullanılabilir.

Ayrıntı verilerine erişim       OLAP kaynak verileri için, sunucu varolan ayrıntı düzeyini belirleyerek özet değerlerini hesaplar; bu nedenle özet değerlerini oluşturan ayrıntı kayıtları kullanılamayabilir. Bununla birlikte, sunucu görüntüleyebileceğiniz özellik alanları sağlar. Başka türde kaynak verilerinin özellik alanları yoktur, ancak veri alanı değerleri ve öğeler için alttaki ayrıntıları görüntüleyebilir, veri içermeyen öğeleri gösterebilirsiniz.

OLAP rapor filtresi alanlarında Tümü öğesi olmayabileceği gibi, Rapor Filtresi Sayfalarını Göster komutu da yoktur.

Başlangıç sıralama düzeni       OLAP kaynak verileri için öğeler önce OLAP sunucusunun bunları döndürdüğü düzende görünürler. Böylece öğeleri sıralayıp el ile yeniden düzenleyebilirsiniz. Başka türde kaynak verileri için, yeni rapordaki öğeler, öğe adına göre artarak sıralanmış olarak görüntülenir.

Hesaplamalar     Değer alanları için Özet işlevleri değiştirememesi OLAP sunucuları özetlenmiş değerleri doğrudan bir rapor için sağlar. Diğer kaynak veri türleri için bir değer alanı için özet işlevini değiştirme ve aynı değer alan için birden çok özet işlevlerini kullanın. OLAP kaynak verileri içeren raporlarda hesaplanan alanlar veya hesaplanan öğeler oluşturamazsınız.

Alt toplamlar    OLAP kaynak verilerine sahip raporlarda, alt toplamlar için özet işlevini değiştiremezsiniz. Diğer kaynak verisi türlerinde, alt toplam özet işlevlerini değiştirebilir, tüm satır ve sütun alanları için alt toplamları gösterebilir veya gizleyebilirsiniz.

OLAP kaynak verileri için, alt toplamları ve genel toplamları hesaplarken gizli öğeleri ekleyebilir veya dışarıda bırakabilirsiniz. Diğer kaynak verisi türlerinde, gizli rapor filtresi alanı öğelerini ekleyebilirsiniz; ancak diğer alanlardaki gizli öğeler varsayılan değer olarak dışarıda bırakılır.

Sayfanın Başı

Not : Makine Çevirisi Yasal Uyarısı: Bu makale, insan müdahalesi olmadan bir bilgisayar sistemi tarafından çevrilmiştir. Microsoft bu makine çevirilerini İngilizce bilmeyen kullanıcıların Microsoft ürünleri, hizmetleri ve teknolojileriyle ilgili içeriklerden yararlanmasına yardımcı olmak için sunar. Bu makale makine çevirisi olduğundan sözcük, cümle dizilimi ve gramer hataları içerebilir.

Yeteneklerinizi geliştirin
Eğitimleri keşfedin
Yeni özellikleri ilk olarak siz edinin
Office Insider Programına Katılın

Bu bilgi yararlı oldu mu?

Görüşleriniz için teşekkür ederiz!

Geri bildiriminiz için teşekkürler! Office destek temsilcilerimizden biriyle görüşmeniz yararlı olabilir.

×