Диаграммаға тренд сызығын қосу, өзгерту немесе алып тастау

Диаграммаға тренд сызығын қосу, өзгерту немесе алып тастау

Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақ, бағандық, сызықтық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммалардағы кез келген деректер қатарытренд сызығы немесе жылжымалы орташа мән қосуға болады. Тренд сызығы әрдайым деректер қатарымен байланыстырылады, бірақ ол осы деректер қатарының деректерін білдірмейді. Оның орнына, тренд сызығы ағымдағы деректердегі трендтерді немесе болашақ деректердің болжауларын білдіреді.

Ескерту : Құрама, 3-өлшемді, жапырақты, секторлық, беттік немесе шеңбер диаграммаларындағы деректер қатарына тренд сызығын қосу мүмкін емес.

Не істеу керек?

Диаграммаларда болжам жасау және трендтерді көрсетуді үйрену

Кеңестер

Деректер үшін тренд сызығының түрін дұрыс таңдау

Сызықтық тренд сызықтары

Логаритмдік тренд сызықтары

Көп мүшелі тренд сызықтары

Дәрежелі тренд сызықтары

Көрнекі тренд сызықтары

Жылжымалы орташа мәндердің тренд сызықтары

Тренд сызығын қосу

Тренд сызығының пішімін өзгерту

Болжамға қосылатын кезеңдердің санын белгілеу

Тренд сызығының тік (мән) білікті кесіп өту нүктесін белгілеу

Диаграммада тренд сызығының теңдеуін көрсету

Тренд сызығы үшін R-квадрат мәнін көрсету

Тренд сызығын алып тастау

Диаграммаларда болжам жасау және трендтерді көрсетуді үйрену

Тренд сызықтары деректердегі трендтерді графикалық түрде көрсетуге және болжам мәселелерін талдауға арналған. Мұндай талдау регрессиялық талдау деп те аталады. Регрессиялық талдауды пайдалану арқылы болашақ мәндерді болжау үшін диаграммадағы тренд сызығын шынайы деректен тыс созуға болады. Мысалы, келесі диаграммада артқан табысқа қарай трендті көрсету мақсатында екі ширектік бұрын болжап тұрған қарапайым сызықтық тренд сызығы қолданылған.

Кеңестер

  • Деректердегі теңселулерді ретке келтіретін және үлгіні немесе трендті айқын көрсететін жылжымалы орташа мәнді де жасауға болады.

  • Диаграмма немесе деректер қатары байланыстырылған тренд сызығына бұдан әрі қолдау көрсетпейтін етіп өзгертілсе,  мысалы, диаграмма түрін 3-өлшемді диаграммаға өзгерту немесе Жиынтық диаграмма есебі яки байланысқан жиынтық кесте есебі  көрінісін өзгерту, тренд сызығы диаграммада көрсетілмейді.

  • Диаграммасыз жолақ деректерінде сызықтық немесе көрнекі жолақтарды қиыстыру мақсатында деректерді жасау үшін, авто толтыру немесе ӨСУ() немесе ТРЕНД() сияқты статистикалық функциялардың біреуін қолдануға болады.

Деректер үшін тренд сызығының түрін дұрыс таңдау

Microsoft Office Excel бағдарламасындағы диаграммаға тренд сызығын қосу қажет болғанда мына алты түрлі трендті немесе регрессиялық түрлердің кез келгенін таңдауға болады: сызықтық тренд сызықтары, логарифмдік тренд сызықтары, көп мүшелі тренд сызықтары, дәрежелі тренд сызықтары, көрнекі тренд сызықтары немесе жылжымалы орташа мәндердің тренд сызықтары. Бар болған дерек түрі қолданылатын тренд сызығының түрін анықтайды.

R-шаршы мәні 1-де немесе 1-дің жанында болғанда тренд сызығы дәл болады. Тренд сызығын деректерге сәйкестендіргенде, Excel бағдарламасы автоматты түрде оның R-квадрат мәнін есептейді. Қажет болса, осы мәнді диаграммада көрсетуге болады.

Сызықтық тренд сызықтары

Сызықтық тренд сызығы — қарапайым сызықтық дерек жиындарымен бірге қолданылатын келтірілген түзу сызық. Дерек нүктелеріндегі үлгі сызыққа ұқсаған уақытта дерек сызықтық болады. Сызықтық тренд сызығы әдетте бір нәрсенің тұрақты түрде артқанын немесе төмендегенін көрсетеді.

Келесі мысалда сызықтық тренд сызығы 13-жылдық уақыт аралығы ішінде тоңазытқыш сатулары тұрақты артқанын көрсетеді. R-квадрат мәнінің 0,979 екенін ескеріңіз, бұл сызықтың дерекке жақсы қиысуын білдіреді.

Сызықтық тренд сызығы бар диаграмма

Логаритмдік тренд сызықтары

Логаритмдік тренд сызығы — деректердегі өзгеріс деңгейі жылдам артып немесе төмендеп, қайта бір деңгейге келгенде қолданылатын келтірілген иілген сызық. Логаритмдік тренд сызығы теріс және оң мәндерінің екеуін де қолдануы мүмкін.

Келесі мысал логаритмдік тренд сызығын пайдаланып, жануарлардың белгілі аумақтағы күтілген өсуін көрсетеді, бұл жерде жануарларға арналған аумақ азайғандықтан жануар саны бір деңгейге келді. R-квадрат мәні 0,933 екенін ескеріңіз, бұл сызықтың дерекке жақсы қиысуын білдіреді.

Логарифмдік тренд сызығыбар диаграмма

Көп мүшелі тренд сызықтары

Көп мүшелі тренд сызығы — деректер теңселгенде қолданылатын қисық сызық. Бұл, мысалы, үлкен деректер жиынындағы пайда мен шығындарды талдауға пайдалы болады. Көп мүшенің ретін деректердегі теңселім саны арқылы немесе қисық сызықтағы бүгілген жерлердің (төбелер және ойықтар) саны арқылы анықтауға болады. 2-реттік көп мүшелі тренд сызығында көбінесе бір төбе немесе ойық болады. 3-реттік тренд сызығында бір немесе екі төбе немесе ойық болады. 4-реттік тренд сызығында көбінесе үш төбе немесе ойық болады.

Келесі мысалда көлік жүргізу жылдамдығы мен жанармайдың тұтынылуы арасындағы қатынасты көрсету мақсатында 2-реттік көп мүшелі тренд сызығы (бір төбе) көрсетілген. R-квадрат мәнінің 0,979 екенін ескеріңіз, бұл сызықтың дерекке жақсы қиысуын білдіреді.

Көп мүшелі тренд сызығы бар диаграмма

Дәрежелі тренд сызықтары

Дәрежелі тренд сызығы — белгілі дәрежеде артатын өлшемдерді салыстыратын деректер жиындарымен бірге қолданылатын қисық сызық,  мысалы, 1-секундтық аралықтарда жарыс көлігі жылдамдығының артуы. Деректерде нөл немесе теріс мәндер болса, дәрежелі тренд сызығын жасау мүмкін емес.

Келесі мысалда жылдамдықтың арту мәліметтері метрлік мәндегі қашықтықты секундпен беру арқылы көрсетілген. Дәрежелі тренд сызығы жылдамдықтың артуын айқын көрсетеді. R-квадрат мәні 0,986 екенін ескеріңіз, бұл сызықтың дерекке мінсіз дерлік қиысуын білдіреді.

Дәрежелі тренд сызығы бар диаграмма

Көрнекі тренд сызықтары

Көрнекі тренд сызығы — дерек мәндері тұрақты артатын деңгейде өскенде немесе азайғанда қолданылатын қисық сызық. Деректерде нөл немесе теріс мәндер болса, көрнекі тренд сызығын жасау мүмкін емес.

Келесі мысалда, көрнекі тренд сызығын пайдаланып, ескірген сайын радиоактивті көміртектің заттағы мөлшерінің азаюы көрсетілген. R-квадрат мәнінің 0,990 екенін ескеріңіз, бұл сызықтың дерекке мінсіз дерлік қиысуын білдіреді.

Экспоненциалды тренд сызығы бар диаграмма

Жылжымалы орташа мәндердің тренд сызықтары

Жылжымалы орташа мәндердің тренд сызығы үлгіні немесе трендті айқын көрсету мақсатында деректердегі теңселулерді ретке келтіреді. Жылжымалы орташа мән дерек нүктелерінің белгілі санын (Кезең опциясы арқылы орнатылады) қолданады, орташа мәнге келтіреді және орташа мәнді сызықтағы нүкте ретінде қолданады. Мысалы, Кезең опциясы 2 күйіне орнатылса, алғашқы екі дерек нүктелерінің орташа мәні жылжымалы орташа мәндердің тренд сызығында алғашқы нүкте ретінде қолданылады. Екінші және үшінші дерек нүктелерінің орташа мәні тренд сызығында екінші нүкте ретінде қолданылады, т.б.

Келесі мысалда, жылжымалы орташа мәндердің тренд сызығы 26-апталық уақыт аралығында сатылған үйлердің бірнешеуіндегі үлгіні көрсетеді.

Айнымалы орташа тренд мәндері бар диаграмма

Беттің жоғарғы жағы

Тренд сызығын қосу

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақтық, бағандық, сызықтық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда тренд сызығы немесе жылжымалы орташа мән қосылатын деректер қатары таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен деректер қатарын таңдау мақсатында төмендегі әрекеттерді орындаңыз:

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Ескерту : Деректер қатарын таңдамастан бірден көп деректер қатары бар диаграмма таңдалса, Excel бағдарламасында Тренд сызығын қосу тілқатысу терезесі көрсетіледі. Тізім ұясында қажетті деректер қатарын таңдап, Жарайды түймешігін басыңыз.

  3. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы параметрін таңдаңыз.

    Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

  4. Төмендегі әрекеттердің бірін орындаңыз:

    1. Қолданылатын алдын ал белгіленген тренд сызығы опциясын таңдаңыз.

      Ескерту : Бұл әрекет арнайы опцияларды таңдауға мүмкіндік берместен тренд сызығын қолданады.

    2. Алдымен Қосымша тренд сызығы параметрлері параметрін таңдап, одан кейін Тренд сызығының параметрлері санатында Тренд сызығының құрастырымы (жуықтау және тегістеу) параметрінде қолданылатын тренд сызығын таңдаңыз.

Қолданылатын түр

Орындалатын әрекет

Сызықтық

Сызыққа сәйкес келетін шаршының ең кіші өлшемін есептеу үшін төмендегі теңдеуді пайдаланатын сызықтық тренд сызығы:

Теңдеу

бұл жерде m — еңіс, ал b — қиылыс.

Логаритмдік

Нүктелерге сәйкес келетін шаршының ең кіші өлшемін есептеу үшін төмендегі теңдеуді пайдаланатын логаритмдік тренд сызығы:

Теңдеу

бұл жерде c және b — тұрақты мәндер, ал ln — натуралды логаритм функциясы.

Көп мүшелі

Нүктелерге сәйкес келетін шаршының ең кіші өлшемін есептеу үшін төмендегі теңдеуді пайдаланатын көп мүшелі немесе қисық сызықты тренд сызығы:

Теңдеу

бұл жерде b және Айнымалы мән — тұрақты мәндер.

Дәрежелі

Нүктелерге сәйкес келетін шаршының ең кіші өлшемін есептеу үшін төмендегі теңдеуді пайдаланатын дәрежелі тренд сызығы:

Теңдеу

бұл жерде c және b — тұрақты мәндер.

Ескерту : Деректерде нөл немесе теріс мәндер болса, бұл опция қол жетімді болмайды.

Көрнекі

Нүктелерге сәйкес келетін шаршының ең кіші өлшемін есептеу үшін, төмендегі теңдеуді пайдаланатын көрнекі тренд сызығы:

Теңдеу

бұл жерде c және b — тұрақты мәндер, ал e — натуралды логаритмнің негізі.

Ескерту : Деректерде нөл немесе теріс мәндер болса, бұл опция қол жетімді болмайды.

Жылжымалы орташа мән

Келесі теңдеуді пайдаланатын жылжымалы орташа мәндердің тренд сызығы: Теңдеу

Ескерту : жылжымалы орташа мән тренд сызығындағы нүктелер саны сериядағы уақыт аралығы үшін белгіленген саннан төмен болатын нүктелердің жалпы санын теңдейді.

R-квадрат мәні

Келесі теңдеу көмегімен диаграммада R-шаршы мәні көрсететін тренд сызығы:

equation

Бұл тренд сызығын Тренд сызығын қосу немесе Тренд сызығын пішімдеу тілқатысу терезесіндегі Параметрлер қойындысы арқылы қолдануға болады.

Ескерту : Тренд сызығы көмегімен көрсетілетін R-квадрат мәні реттелген R-квадрат мәні емес. Логаритмдік, дәрежелі және көрнекі тренд сызықтары үшін Excel бағдарламасында түрлендірілген регрессиялық үлгі қолданылады.

  1. Полиноминалды параметрі таңдалса, Реті ұясына тәуелсіз айнымалы мәннің ең жоғарғы дәрежесін теріңіз.

  2. Айнымалы орташа параметрі таңдалса, жылжымалы орташа мәнді есептеу мақсатында қолданылатын аралықтар санын Кезең ұясына теріңіз.

    Ескерту : 

  3. Жылжымалы орташа мән xy (нүктелік) диаграммаға қосылса, жылжымалы орташа мән диаграммада сызылған x мәндерінің ретіне негізделеді. Қажетті нәтижеге қол жеткізу үшін, жылжымалы орташа мәнді қоспас бұрын x мәндерін сұрыптау қажет болуы мүмкін.

  4. Тренд сызығы сызық, баған, аумақтық немесе жолақ диаграммасына қосылса, тренд сызығы x мәндерінің 1, 2, 3, 4, 5, 6, т.б. болу жорамалы негізінде есептеледі. Бұл жорамал x-мәндерінің сан немесе мәтін болғанына қарамастан жасалады. Тренд сызығын санды x мәндері негізінде жасау үшін, xy (нүктелік) диаграммасын пайдалану керек.

  5. Excel автоматты түрде тренд сызығына атау тағайындайды, бірақ оны өзгертуге болады. Тренд сызығын пішімдеу тілқатысу терезесінің Тренд сызығының параметрлері санатындағы Тренд сызығының аты параметрінде Таңдамалы тармағын таңдап, Таңдамалы ұясына атау теріңіз.

Беттің жоғарғы жағы

Тренд сызығының пішімін өзгерту

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақ, баған, сызық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда өзгертілетін тренд сызығын таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен таңдау үшін, төмендегі әрекеттерді орындаңыз.

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрлерін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы, одан кейін Қосымша тренд сызығының параметрлері параметрлерін таңдаңыз.

    Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

  3. Тренд сызығының түсін, мәнерін немесе көлеңке опцияларын өзгерту үшін, Сызық түсі, Сызық мәнері немесе Көлеңке санаттарын таңдап, қажетті опцияларды таңдаңыз.

Беттің жоғарғы жағы

Болжамға қосылатын кезеңдердің санын белгілеу

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақ, баған, сызық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда өзгертілетін тренд сызығын таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен таңдау үшін, төмендегі әрекеттерді орындаңыз.

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрлерін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы, одан кейін Қосымша тренд сызығының параметрлері параметрлерін таңдаңыз.

    Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

  3. Болжамға енгізілетін аралықтар санын белгілеу үшін, Болжау параметрінде Алдыңғы кезеңдер немесе Артқы кезеңдер ұяларындағы бір санды басыңыз.

Беттің жоғарғы жағы

Тренд сызығының тік (мән) білікті кесіп өту нүктесін белгілеу

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақ, баған, сызық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда өзгертілетін тренд сызығын таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен таңдау үшін, төмендегі әрекеттерді орындаңыз.

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрлерін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы, одан кейін Қосымша тренд сызығының параметрлері параметрлерін таңдаңыз.

    Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

  3. Қиылысуды орнату = құсбелгісін қойып, Қиылысуды орнату = ұясын таңдаңыз, тренд сызығының тік (мән) білікті кесіп өтетін нүктені белгілеу үшін бір мәнді теріңіз.

    Ескерту : Бұны тек көрнекі, сызықтық немесе көп мүшелі тренд сызықтарында жасауға болады.

Беттің жоғарғы жағы

Диаграммада тренд сызығының теңдеуін көрсету

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақтық, бағандық, сызықтық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда өзгертілетін тренд сызығын таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен таңдау үшін, төмендегі әрекеттерді орындаңыз.

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрлерін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы, одан кейін Қосымша тренд сызығының параметрлері параметрлерін таңдаңыз.

    Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

  3. Диаграммада тренд сызығының теңдеуін көрсету үшін, Диаграммада теңдеуді көрсету құсбелгісін қойыңыз.

    Ескерту : Жылжымалы орташа мән үшін тренд сызықтарының теңдеуін көрсету мүмкін емес.

Кеңес : Оқылуын жеңілдету үшін тренд сызықтарының теңдеуі жинақталған. Алайда, таңдалған тренд сызығының белгісі үшін Тренд сызығының белгісін пішімдеу тілқатысу терезесінің Сан қойындысындағы Ондық таңбалардың саны ұясында цифрлер санын өзгертуге болады. (Пішім қойындысы, Бөлектелген элементті пішімдеу тобы, Бөлектелген элементті пішімдеу түймешігі).

Беттің жоғарғы жағы

Тренд сызығы үшін R-квадрат мәнін көрсету

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақ, баған, сызық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда R-шаршы мәні көрсетілетін тренд сызығын таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен тренд сызығын таңдау үшін, төмендегі әрекеттерді орындаңыз:

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрлерін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы, одан кейін Қосымша тренд сызығының параметрлері параметрлерін таңдаңыз.

    Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

  3. Тренд сызығының параметрлері қойындысында Диаграммада (R^2) аппроксимация дәлдігінің шамасын бейнелеу параметрін таңдаңыз.

Ескерту : Жылжымалы орташа мән үшін R-квадрат мәнін көрсету мүмкін емес.

Беттің жоғарғы жағы

Тренд сызығын алып тастау

  1. Құрама болмаған, 2-өлшемді, аумақтық, жолақтық, бағандық, сызықтық, биржалық, xy (нүктелік), көпіршікті диаграммаларда алынатын тренд сызығын таңдаңыз немесе диаграмма элементтері тізімінен таңдау үшін, төмендегі әрекеттерді орындаңыз:

    1. Диаграмманың кез келген жерін нұқыңыз.

      Бұл Құрылым, Орналасу және Пішім қойындыларын қосып, Диаграммалармен жұмыс істеу параметрлерін көрсетеді.

    2. Пішім қойындысындағы Бөлектелген үзік тобында Диаграмма элементтері ұясының қасындағы көрсеткіні басып, қажетті диаграмма элементін таңдаңыз.

      Орналасу қойындысындағы ағымдағы таңдау тобы (Диаграммалармен жұмыс істеу)

  2. Төмендегі әрекеттердің бірін орындаңыз:

    1. Орналасу қойындысындағы Талдау тобында Тренд сызығы параметрін, одан кейін Жоқ тармағын таңдаңыз.

      Орналасу қойыншасындағы талдау тобы (Диаграмма құралдары)

    2. DELETE пернесін басыңыз.

Кеңес : Жылдам қатынау тақтасында Болдырмау Түймешік кескіні пәрменін немесе CTRL+Z пернелер тіркесімін басу арқылы диаграммаға қосқаннан кейін де тренд сызықтарын дереу алып тастауға болады.

Беттің жоғарғы жағы

Дағдыларды жетілдіру
Оқыту курсымен танысыңыз
Жаңа мүмкіндіктерге бірінші болып қол жеткізу
Office Insider бағдарламасына қосылу

Осы ақпарат пайдалы болды ма?

Пікіріңіз үшін рақмет!

Пікіріңізге рақмет! Сізді Office қолдау көрсету қызметіндегі агенттердің бірімен байланыстырған жөн болуы мүмкін.

×